Công chứng cho người cao tuổi là nhu cầu ngày càng phổ biến trong bối cảnh dân số già hóa, đặc biệt đối với các giao dịch liên quan đến nhà đất, ủy quyền, di chúc, vay mượn tài sản. Tuy nhiên, do yếu tố tuổi tác, sức khỏe và khả năng nhận thức, việc lập hợp đồng công chứng cho người cao tuổi cần tuân thủ những điều kiện và thủ tục chặt chẽ hơn so với các chủ thể thông thường. Việc hiểu đúng quy trình công chứng không chỉ giúp giao dịch được xác lập hợp pháp mà còn hạn chế nguy cơ tranh chấp, khiếu kiện về sau.
>>> Xem thêm: Các bước cần chuẩn bị khi đến văn phòng công chứng để ký hợp đồng mua bán đất
Người cao tuổi có được lập hợp đồng công chứng không?
Theo quy định của “Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015”, người từ đủ 18 tuổi trở lên được xác lập, thực hiện giao dịch dân sự nếu có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Pháp luật hiện hành không giới hạn độ tuổi tối đa khi tham gia giao dịch dân sự, do đó người cao tuổi vẫn có quyền lập hợp đồng công chứng nếu đáp ứng điều kiện về năng lực hành vi dân sự.
Tuy nhiên, đối với người cao tuổi, đặc biệt là người sức khỏe yếu, trí nhớ suy giảm hoặc mắc bệnh ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra, đánh giá kỹ lưỡng mức độ minh mẫn tại thời điểm ký kết hợp đồng.
Những loại hợp đồng thường được công chứng cho người cao tuổi
Trong thực tiễn, công chứng cho người cao tuổi thường phát sinh đối với các giao dịch sau:
-
Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất, nhà ở;
-
Hợp đồng ủy quyền quản lý, định đoạt tài sản;
-
Hợp đồng vay tiền, bảo lãnh;
-
Di chúc, văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế.
Đây đều là các giao dịch có giá trị lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người cao tuổi và các thành viên trong gia đình, nên yêu cầu về thủ tục công chứng càng được đặt ra nghiêm ngặt.
Điều kiện để công chứng hợp đồng cho người cao tuổi
Bảo đảm năng lực hành vi dân sự tại thời điểm ký
Theo “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”, một trong những điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự là chủ thể có năng lực hành vi dân sự phù hợp. Đối với người cao tuổi, công chứng viên sẽ trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi để xác định:
-
Người ký có hiểu rõ nội dung hợp đồng hay không;
-
Việc ký kết có hoàn toàn tự nguyện;
-
Có dấu hiệu bị ép buộc, lừa dối hoặc lợi dụng tình trạng sức khỏe hay không.
Trường hợp có căn cứ cho rằng người cao tuổi không còn minh mẫn, công chứng viên có quyền từ chối công chứng theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”.
>>> Xem thêm: Phân tích chi tiết ưu – nhược điểm khi thuê dịch vụ sổ đỏ trọn gói
Có đầy đủ giấy tờ pháp lý theo quy định
Hồ sơ công chứng cho người cao tuổi về cơ bản không khác với các chủ thể khác, nhưng cần được kiểm tra kỹ hơn, bao gồm:
-
Giấy tờ tùy thân còn giá trị sử dụng;
-
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản;
-
Dự thảo hợp đồng hoặc yêu cầu soạn thảo hợp đồng;
-
Giấy tờ y tế (nếu cần) để chứng minh tình trạng minh mẫn trong trường hợp có nghi ngờ.
Ví dụ thực tế: Trong nhiều giao dịch tặng cho nhà đất, công chứng viên yêu cầu người cao tuổi cung cấp giấy xác nhận sức khỏe trong thời gian gần để làm căn cứ bảo đảm tính tự nguyện và minh mẫn.
Thủ tục lập hợp đồng công chứng cho người cao tuổi
Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ yêu cầu công chứng
Người cao tuổi hoặc người đại diện nộp hồ sơ tại văn phòng công chứng hoặc phòng công chứng. Công chứng viên tiếp nhận, kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của giấy tờ theo quy định của “Điều 40 Luật Công chứng 2014”.
Bước 2: Kiểm tra điều kiện công chứng và giải thích nội dung hợp đồng
Đây là bước đặc biệt quan trọng đối với công chứng cho người cao tuổi. Công chứng viên có trách nhiệm:
-
Giải thích rõ ràng, chậm rãi, dễ hiểu từng điều khoản;
-
Xác nhận lại ý chí của người cao tuổi đối với các nội dung trọng yếu như giá trị tài sản, phạm vi ủy quyền, quyền và nghĩa vụ phát sinh;
-
Ghi nhận ý kiến chỉnh sửa hợp đồng nếu người ký có yêu cầu.
>>> Xem thêm: Có được dùng giấy tờ đã công chứng giấy tờ để nộp hồ sơ xin việc?
Bước 3: Ký kết hợp đồng trước mặt công chứng viên
Người cao tuổi phải trực tiếp ký hoặc điểm chỉ trước mặt công chứng viên. Trường hợp không ký được do hạn chế về thể chất, việc điểm chỉ phải tuân thủ đúng trình tự theo “Điều 48 Luật Công chứng 2014” và có sự chứng kiến hợp lệ.
Bước 4: Công chứng viên ký chứng nhận và trả kết quả
Sau khi ký kết, công chứng viên ký, đóng dấu và ghi vào sổ công chứng. Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Có được công chứng tại nhà cho người cao tuổi không?
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”, trong trường hợp người yêu cầu công chứng là người già yếu, không thể đi lại được, công chứng viên được thực hiện công chứng ngoài trụ sở, bao gồm tại nhà riêng, bệnh viện hoặc cơ sở chăm sóc y tế.
Đây là giải pháp phù hợp, vừa bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công chứng của người cao tuổi, vừa giảm rủi ro pháp lý do di chuyển hoặc ký kết trong điều kiện sức khỏe không bảo đảm.
Những rủi ro pháp lý cần lưu ý khi công chứng cho người cao tuổi
Một số tranh chấp phát sinh trong thực tế thường liên quan đến việc:
-
Bị cho rằng người cao tuổi không minh mẫn khi ký hợp đồng;
-
Bị khiếu kiện do nghi ngờ có hành vi lừa dối, ép buộc;
-
Hợp đồng bị tuyên vô hiệu do vi phạm điều kiện về chủ thể.
Ví dụ minh họa: Nhiều vụ tranh chấp thừa kế xảy ra khi con cháu cho rằng hợp đồng tặng cho nhà đất được lập trong lúc người cao tuổi đang điều trị bệnh nặng, không đủ khả năng nhận thức, dẫn đến yêu cầu Tòa án tuyên văn bản công chứng vô hiệu.
Vai trò của công chứng viên trong bảo vệ người cao tuổi
Công chứng viên không chỉ là người chứng nhận hình thức mà còn là chủ thể bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người cao tuổi. Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải hành nghề độc lập, khách quan, từ chối công chứng nếu nhận thấy giao dịch tiềm ẩn rủi ro xâm hại quyền lợi của người yêu cầu.
Kết luận
Công chứng cho người cao tuổi là một thủ tục pháp lý đặc thù, đòi hỏi sự thận trọng cao từ cả người yêu cầu công chứng và công chứng viên. Việc tuân thủ đúng trình tự, bảo đảm yếu tố minh mẫn, tự nguyện và hiểu rõ nội dung hợp đồng không chỉ giúp giao dịch có hiệu lực pháp lý vững chắc mà còn góp phần bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi trong các quan hệ dân sự.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Trình tự kiểm tra năng lực hành vi khi công chứng ngoài trụ sở
>>> Bồi thường thiệt hại khi bị lấn chiếm đất: Quy định mới nhất
>>> Các trường hợp đặc biệt nên dùng dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói để tiết kiệm công sức
>>> Hướng dẫn thủ tục đăng ký kết hôn với người đang công tác tại nước ngoài
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội cung cấp dịch vụ sao y, chứng thực bản chính
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
