Công chứng là bước quan trọng giúp xác lập giá trị pháp lý cho nhiều giao dịch dân sự, đặc biệt trong các quan hệ về nhà đất, vay mượn, ủy quyền, thừa kế. Tuy nhiên, trên thực tế không ít người dân vẫn nhầm lẫn giữa công chứng và chứng thực, hoặc ký kết văn bản khi chưa hiểu rõ hậu quả pháp lý phát sinh. Việc nắm rõ bản chất của công chứng và những lưu ý trước khi đặt bút ký không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp về sau.
>>> Xem thêm: Lưu ý quan trọng khi công chứng hợp đồng vay tiền tại văn phòng công chứng
Công chứng là gì theo quy định pháp luật?
Theo quy định tại “Điều 2 Luật Công chứng 2014”, công chứng là việc công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự bằng văn bản; tính chính xác, hợp pháp của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt và ngược lại.
Từ định nghĩa này có thể thấy, công chứng không chỉ là việc “ký và đóng dấu” mà là một hoạt động nghề nghiệp có tính kiểm soát pháp lý chặt chẽ, nhằm bảo đảm:
-
Chủ thể tham gia giao dịch có đầy đủ năng lực hành vi dân sự;
-
Nội dung, mục đích của hợp đồng không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội;
-
Hình thức văn bản phù hợp với quy định pháp luật chuyên ngành.
Công chứng khác gì với chứng thực?
Trong thực tiễn, nhiều người dân thường nhầm lẫn giữa công chứng và chứng thực, dẫn đến việc lựa chọn sai hình thức xác nhận pháp lý cho giao dịch của mình.
Công chứng do công chứng viên thực hiện tại văn phòng công chứng hoặc phòng công chứng, với trọng tâm là xác nhận nội dung và giá trị pháp lý của hợp đồng, giao dịch. Trong khi đó, chứng thực do UBND cấp xã hoặc Phòng Tư pháp thực hiện, chủ yếu xác nhận chữ ký, bản sao đúng với bản chính.
Ví dụ, hợp đồng mua bán nhà ở bắt buộc phải công chứng theo quy định của pháp luật đất đai, trong khi giấy cam kết đơn phương thường chỉ cần chứng thực chữ ký.
Những loại hợp đồng, giao dịch thường phải công chứng
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, Luật Đất đai 2013 (đang được thay thế bởi Luật Đất đai 2024) và các văn bản liên quan, nhiều giao dịch bắt buộc phải công chứng, tiêu biểu như:
-
Hợp đồng mua bán, chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất, nhà ở;
-
Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất, nhà ở;
-
Hợp đồng ủy quyền liên quan đến bất động sản;
-
Văn bản khai nhận, phân chia di sản thừa kế là bất động sản.
Việc không công chứng trong các trường hợp bắt buộc có thể dẫn đến hợp đồng vô hiệu, không được cơ quan nhà nước công nhận khi phát sinh tranh chấp.
>>> Xem thêm: Lý do nên ưu tiên sử dụng dịch vụ sổ đỏ thay vì tự nộp hồ sơ tại cơ quan nhà nước
Giá trị pháp lý của văn bản công chứng
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố là vô hiệu.
Ngoài ra, hợp đồng, giao dịch đã được công chứng có hiệu lực thi hành đối với các bên liên quan; nếu một bên không thực hiện nghĩa vụ thì bên còn lại có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết mà không phải chứng minh lại nội dung giao dịch.
Điều này cho thấy, công chứng không chỉ mang ý nghĩa xác nhận hình thức mà còn tạo “lá chắn pháp lý” vững chắc cho các bên.
Những điều người dân cần biết trước khi ký công chứng
Kiểm tra kỹ thông tin chủ thể và giấy tờ
Trước khi ký, người dân cần đối chiếu đầy đủ thông tin cá nhân, giấy tờ tùy thân, giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản. Việc sai sót thông tin, dù nhỏ, cũng có thể gây khó khăn khi thực hiện các thủ tục hành chính sau này.
Đọc kỹ toàn bộ nội dung hợp đồng
Một sai lầm phổ biến là chỉ nghe công chứng viên đọc tóm tắt hoặc tin tưởng hoàn toàn vào bên soạn thảo hợp đồng. Người ký cần tự mình đọc kỹ từng điều khoản, đặc biệt là:
-
Quyền và nghĩa vụ của các bên;
-
Điều khoản phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại;
-
Thời điểm phát sinh hiệu lực và chấm dứt hợp đồng.
Nếu có nội dung chưa rõ, người dân hoàn toàn có quyền yêu cầu công chứng viên giải thích.
Hiểu rõ hậu quả pháp lý sau khi ký
Khi văn bản đã được công chứng và ký tên, các bên phải chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung đã cam kết. Việc viện dẫn lý do “không hiểu luật” hoặc “không đọc kỹ” thường không được chấp nhận khi giải quyết tranh chấp.
Ví dụ thực tế: Nhiều trường hợp ký hợp đồng ủy quyền bán nhà mà không giới hạn phạm vi, dẫn đến việc bên được ủy quyền chuyển nhượng tài sản cho người khác, gây thiệt hại nghiêm trọng cho chủ sở hữu.
>>> Xem thêm: Chọn hình thức nào: Di chúc tại nhà hay tại văn phòng công chứng?
Lưu giữ bản chính văn bản công chứng
Sau khi ký, mỗi bên cần lưu giữ bản chính văn bản công chứng cẩn thận. Trong trường hợp mất bản chính, việc xin cấp bản sao có thể thực hiện nhưng vẫn gây mất thời gian và phát sinh thủ tục không cần thiết.
Vai trò của công chứng viên trong việc bảo vệ người dân
Công chứng viên không chỉ là người chứng nhận chữ ký mà còn có trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp của giao dịch, cảnh báo rủi ro pháp lý và từ chối công chứng nếu phát hiện nội dung vi phạm pháp luật.
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải độc lập, trung thực, khách quan khi hành nghề, chịu trách nhiệm trước pháp luật về văn bản công chứng của mình.
Kết luận
Có thể thấy, công chứng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự. Việc hiểu đúng công chứng là gì và chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi ký không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi của mình mà còn hạn chế tối đa các tranh chấp pháp lý phát sinh về sau. Trong bối cảnh các giao dịch dân sự ngày càng phức tạp, công chứng chính là “hàng rào pháp lý” mà mỗi người dân nên chủ động sử dụng đúng cách.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Trình tự kiểm tra năng lực hành vi khi công chứng ngoài trụ sở
>>> Bồi thường thiệt hại khi bị lấn chiếm đất: Quy định mới nhất
>>> Các trường hợp đặc biệt nên dùng dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói để tiết kiệm công sức
>>> Hướng dẫn thủ tục đăng ký kết hôn với người đang công tác tại nước ngoài
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội cung cấp dịch vụ sao y, chứng thực bản chính
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
