Có thể công chứng khi một bên không biết chữ không?

Trong thực tế, không ít giao dịch dân sự liên quan đến người cao tuổi, người ít học hoặc người ở vùng sâu, vùng xa không biết chữ nhưng vẫn có nhu cầu mua bán, tặng cho, ủy quyền, vay mượn tài sản. Nhiều người băn khoăn liệu trong trường hợp này có thể công chứng hay không, và nếu có thì thủ tục được thực hiện như thế nào để đảm bảo giá trị pháp lý. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật về công chứng người không biết chữ, giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình khi tham gia giao dịch.

>>> Xem thêm: Thời hạn hiệu lực của hợp đồng được văn phòng công chứng chứng thực

1. Người không biết chữ có được tham gia giao dịch công chứng không?

Pháp luật hiện hành không cấm người không biết chữ tham gia giao dịch dân sự nếu người đó có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định.

Theo “Bộ luật Dân sự 2015”, cá nhân được xác lập, thực hiện giao dịch dân sự khi có năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch được xác lập. Việc không biết chữ không đồng nghĩa với việc mất năng lực hành vi dân sự.

Do đó, công chứng người không biết chữ là hoàn toàn có thể, miễn là việc công chứng được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật công chứng.

2. Quy định pháp luật về công chứng đối với người không biết chữ

Luật Công chứng hiện hành có quy định riêng đối với trường hợp người yêu cầu công chứng không biết chữ.

Cụ thể, “Luật Công chứng 2014” quy định rằng trong trường hợp người yêu cầu công chứng không đọc được, không nghe được, không ký được hoặc không biết chữ, thì việc công chứng phải có người làm chứng.

Người làm chứng có trách nhiệm:

Chứng kiến toàn bộ quá trình công chứng
Xác nhận nội dung văn bản công chứng đã được công chứng viên đọc rõ, giải thích đầy đủ cho người không biết chữ
Ký vào văn bản công chứng để xác nhận việc chứng kiến

Đây là điều kiện bắt buộc nhằm đảm bảo tính tự nguyện, minh bạch khi công chứng người không biết chữ.

>>> Xem thêm: Có cần ký hợp đồng khi thuê dịch vụ sang tên sổ đỏ?

3. Điều kiện đối với người làm chứng khi công chứng người không biết chữ

Không phải bất kỳ ai cũng có thể làm chứng trong trường hợp này. Người làm chứng phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo luật định.

Theo quy định, người làm chứng phải:

Từ đủ 18 tuổi trở lên
Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ
Không có quyền, lợi ích liên quan đến nội dung giao dịch
Không phải là người thân thích có lợi ích trực tiếp từ giao dịch

Xem thêm: Hợp đồng công chứng (những hợp đồng bắt buộc phải công chứng)

Việc lựa chọn người làm chứng phù hợp là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp của việc công chứng người không biết chữ.

4. Trình tự công chứng khi một bên không biết chữ

Khi thực hiện công chứng trong trường hợp có người không biết chữ, trình tự thủ tục thường được thực hiện chặt chẽ hơn so với thông thường.

Thông thường, quy trình sẽ bao gồm:

Công chứng viên trực tiếp đọc toàn bộ nội dung văn bản cho người không biết chữ nghe
Giải thích rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của giao dịch
Người làm chứng xác nhận việc người không biết chữ đã hiểu và đồng ý nội dung
Người không biết chữ điểm chỉ (lăn tay) thay cho chữ ký
Người làm chứng và công chứng viên cùng ký xác nhận

Trình tự này nhằm bảo đảm rằng công chứng người không biết chữ phản ánh đúng ý chí tự nguyện của các bên.

>>> Xem thêm: Chứng thực chữ ký cho văn bản cho tặng: kinh nghiệm thực tế

5. Người không biết chữ ký hay điểm chỉ khi công chứng?

Trong thực tế, người không biết chữ không ký tên mà sẽ thực hiện điểm chỉ vào văn bản công chứng.

Việc điểm chỉ thường được thực hiện bằng:

Lăn vân tay (thường là ngón trỏ)
Có ghi rõ họ tên người điểm chỉ
Có xác nhận của công chứng viên và người làm chứng

Điểm chỉ trong trường hợp này có giá trị pháp lý tương đương chữ ký, nếu được thực hiện đúng quy định khi công chứng người không biết chữ.

6. Rủi ro pháp lý nếu công chứng không đúng quy định

Nếu việc công chứng cho người không biết chữ không có người làm chứng, hoặc công chứng viên không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giải thích, văn bản công chứng có thể phát sinh rủi ro pháp lý.

Một số hậu quả có thể xảy ra:

Văn bản công chứng bị yêu cầu tuyên vô hiệu
Phát sinh tranh chấp do cho rằng người không biết chữ không hiểu nội dung giao dịch
Trách nhiệm pháp lý đối với tổ chức hành nghề công chứng và công chứng viên

Do đó, việc tuân thủ đúng quy trình công chứng người không biết chữ là yêu cầu bắt buộc, không thể làm qua loa.

7. Lưu ý quan trọng khi công chứng với người không biết chữ

Để hạn chế rủi ro, các bên cần lưu ý một số điểm sau:

Chủ động thông báo trước cho tổ chức công chứng về việc có người không biết chữ
Chuẩn bị người làm chứng đủ điều kiện theo quy định
Yêu cầu công chứng viên giải thích kỹ nội dung, không vội vàng ký kết
Lưu giữ bản sao văn bản công chứng để làm căn cứ khi cần thiết

Xem thêm: Hoa lợi lợi tức phát sinh trong thời kỳ hôn nhân

Những lưu ý này giúp quá trình công chứng người không biết chữ diễn ra an toàn, minh bạch và đúng pháp luật.

Kết luận

Công chứng người không biết chữ là hoàn toàn hợp pháp nếu được thực hiện đúng quy định của Luật Công chứng. Việc có người làm chứng, điểm chỉ thay cho chữ ký và sự giải thích đầy đủ của công chứng viên là những yếu tố bắt buộc nhằm bảo vệ quyền lợi cho người không biết chữ. Hiểu rõ quy định pháp luật sẽ giúp người dân yên tâm hơn khi tham gia giao dịch, đồng thời hạn chế tối đa các tranh chấp pháp lý phát sinh về sau.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Trình tự kiểm tra năng lực hành vi khi công chứng ngoài trụ sở

>>> Bồi thường thiệt hại khi bị lấn chiếm đất: Quy định mới nhất

>>> Các trường hợp đặc biệt nên dùng dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói để tiết kiệm công sức

>>> Hướng dẫn thủ tục đăng ký kết hôn với người đang công tác tại nước ngoài

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội cung cấp dịch vụ sao y, chứng thực bản chính

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.