Trong thực tiễn giao dịch dân sự, không ít người dân lựa chọn công chứng ngoài trụ sở vì cho rằng đây là dịch vụ linh hoạt, thuận tiện và có giá trị pháp lý tương đương công chứng tại văn phòng. Tuy nhiên, việc hiểu không đúng bản chất pháp lý của hình thức này có thể dẫn đến nhiều rủi ro, đặc biệt khi xảy ra tranh chấp. Công chứng ngoài trụ sở không phải là cơ chế “công chứng theo yêu cầu tùy nghi”, mà là một ngoại lệ được pháp luật quy định chặt chẽ. Việc nhận diện đúng khái niệm, điều kiện và giới hạn áp dụng là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
>>> Xem thêm: Giải đáp: Có thể công chứng giấy ủy quyền tại bất kỳ văn phòng công chứng nào không?
1. Công chứng ngoài trụ sở là gì?
Luật Công chứng 2024 không đưa ra một định nghĩa trực tiếp, nhưng thông qua quy định về địa điểm thực hiện công chứng, có thể hiểu:
Công chứng ngoài trụ sở là việc công chứng viên thực hiện hoạt động công chứng tại địa điểm không phải là trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, theo yêu cầu hợp pháp của người yêu cầu công chứng và trong những trường hợp pháp luật cho phép.
Quy định nguyên tắc được ghi nhận rõ:
“Việc công chứng được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp công chứng ngoài trụ sở theo quy định của pháp luật.”
Như vậy, công chứng ngoài trụ sở mang tính ngoại lệ, không phải hình thức thay thế phổ biến cho công chứng tại văn phòng.
>>> Xem thêm: Phân tích chi tiết ưu – nhược điểm khi thuê dịch vụ sổ đỏ trọn gói
2. Bản chất pháp lý của công chứng ngoài trụ sở
2.1. Không phải dịch vụ thuận tiện theo ý chí chủ quan
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần có nhu cầu thì có thể yêu cầu công chứng viên đến tận nơi để ký kết hợp đồng. Trên thực tế, công chứng ngoài trụ sở không được thiết kế nhằm phục vụ sự tiện lợi đơn thuần, mà để bảo đảm quyền tiếp cận công chứng trong những hoàn cảnh đặc biệt.
Nếu không có lý do chính đáng theo luật định, công chứng viên hoàn toàn có quyền từ chối yêu cầu công chứng ngoài trụ sở.
2.2. Là ngoại lệ phải được kiểm soát chặt chẽ
Do không diễn ra tại trụ sở – nơi có đầy đủ điều kiện nghiệp vụ, hồ sơ, thiết bị lưu trữ – nên công chứng ngoài trụ sở tiềm ẩn nguy cơ cao hơn về:
-
Giả mạo ý chí
-
Ép buộc ký kết
-
Thiếu minh bạch trong quá trình xác lập giao dịch
Vì vậy, pháp luật buộc công chứng viên phải đánh giá kỹ lưỡng trước khi chấp nhận thực hiện.
3. Khi nào công chứng ngoài trụ sở được pháp luật cho phép?
Căn cứ Luật Công chứng 2024 và thực tiễn áp dụng, công chứng ngoài trụ sở thường được chấp nhận trong các trường hợp:
-
Người yêu cầu công chứng không thể di chuyển do tuổi cao, bệnh tật, khuyết tật
-
Người đang điều trị tại cơ sở y tế
-
Người bị hạn chế tự do theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền
-
Hoàn cảnh đặc biệt do điều kiện địa lý hoặc tình huống khẩn cấp
Điểm chung của các trường hợp này là không thể hoặc rất khó tiếp cận trụ sở công chứng, chứ không phải do mong muốn cá nhân.
>>> Xem thêm: Địa chỉ dịch thuật công chứng uy tín tại Hà Nội cho người nước ngoài
4. Giá trị pháp lý của văn bản công chứng ngoài trụ sở
Một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng công chứng ngoài trụ sở có giá trị pháp lý “thấp hơn” công chứng tại văn phòng. Trên thực tế:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.”
Pháp luật không phân biệt giá trị pháp lý giữa văn bản công chứng tại trụ sở và ngoài trụ sở, miễn là việc công chứng được thực hiện đúng quy định.
Tuy nhiên, nếu quá trình công chứng ngoài trụ sở vi phạm điều kiện pháp luật, văn bản đó vẫn có thể bị Tòa án xem xét tính hợp pháp khi xảy ra tranh chấp.
5. Những rủi ro pháp lý thường gặp khi hiểu sai về công chứng ngoài trụ sở
Việc không hiểu đúng bản chất công chứng ngoài trụ sở có thể dẫn đến các rủi ro sau:
-
Bị công chứng viên từ chối thực hiện do không đủ điều kiện
-
Văn bản công chứng bị khiếu kiện vì nghi ngờ tính tự nguyện
-
Phát sinh tranh chấp do không bảo đảm điều kiện an toàn pháp lý tại địa điểm công chứng
-
Trách nhiệm bồi thường nếu có thiệt hại xảy ra
Đặc biệt, các giao dịch giá trị lớn như mua bán nhà đất, thừa kế, tặng cho thường bị kiểm tra rất kỹ khi công chứng ngoài trụ sở.
6. Trách nhiệm của công chứng viên khi thực hiện ngoài trụ sở
Khi thực hiện công chứng ngoài trụ sở, công chứng viên không chỉ làm đúng quy trình chuyên môn mà còn phải:
-
Kiểm tra năng lực hành vi dân sự của các bên
-
Đánh giá sự tự nguyện, minh mẫn tại thời điểm ký
-
Bảo đảm an toàn pháp lý cho toàn bộ quá trình công chứng
Nếu bỏ qua hoặc làm qua loa các bước này, công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.
7. Người dân cần lưu ý gì để tránh rủi ro pháp lý?
Để hạn chế rủi ro khi lựa chọn công chứng ngoài trụ sở, người dân cần:
-
Chỉ yêu cầu trong trường hợp thực sự cần thiết
-
Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, rõ ràng
-
Thông tin trung thực về tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh
-
Phối hợp với công chứng viên trong việc xác định địa điểm phù hợp
Việc minh bạch ngay từ đầu sẽ giúp buổi công chứng diễn ra thuận lợi và bảo đảm giá trị pháp lý lâu dài.
8. Kết luận
Công chứng ngoài trụ sở là một cơ chế pháp lý đặc thù nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công chứng trong những hoàn cảnh đặc biệt, chứ không phải dịch vụ linh hoạt theo yêu cầu tùy nghi. Việc hiểu đúng bản chất, điều kiện và giới hạn áp dụng giúp người dân tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời góp phần bảo đảm tính nghiêm minh và an toàn của hoạt động công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Nội dung vượt phạm vi pháp luật: Công chứng viên có được ký?
>>> Tranh chấp đất liền kề: thủ tục đo đạc và xác minh mốc giới
>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng chấm dứt hợp tác kinh doanh
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn công chứng hợp đồng bảo lãnh vay vốn
>>> Chi tiết bảng phí công chứng theo từng giá trị tài sản giao dịch
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
